STOPIĘĆDZIESIĄTA ROCZNICA USTAWIENIA I POŚWIĘCENIA KRZYŻA PRZED KOŚCIOŁEM W WIELOWSI.

Działo się w roku 1875, w czasach pontyfikatu papieża Piusa IX, panowania władcy cesarstwa niemieckiego Wilhelma I,  w czas rządów Żelaznego Kanclerza Ottona von Bismarcka i zainicjowanego przez niego strasznego w skutkach zwłaszcza względem wierzących i katolicyzmu czasu Kulturkampfu. 

W miejscowości Langendorf - współczesnej Wielowsi- wzmiankowanego roku, dnia  25 lutego zmarł wieloletni proboszcz Vinzenz Gebauer (Był najdłużej dotychczas sprawującym posługę duszpasterską w naszej parafii proboszczem: od 1830 do 1875 roku.). Obowiązki duszpasterskie w całości przejął (Proboszczem naszej parafii jednak nie został- P.M.) przybyły do tutejszej parafii w sierpniu 1871 roku, zatem  „za życia chorującego emerytowanego archiprezbitera”,  „Miejscowy wikary ksiądz Theofil Sladeczek z Pyskowic” (W „Kronice Schul und Gemeinde Chronik der Parochie Langendorf” tj. „Szkolnej i gminnej kronice parafii Wielowieś” nie wskazano czy stamtąd był rodem, czy przybył z pyskowickiej parafii- P.M.).

Zbliżało się Boże Narodzenie roku 1875. W pierwszy dzień Świąt tj. 25 grudnia roku 1875 popołudniową porą poświęcono „nowy krzyż z marmuru (Krzyży z tą samą wyrytą w kamieniu datą znajdziemy na gruncie Wielowsi kilka o czym poniżej, lecz skoro nie wskazano dokładnej lokalizacji niewątpliwie musi chodzić o ten stojący przy kościelnych schodach, nie ma bowiem mowy o przemieszczaniu się gdziekolwiek poza obszar ściśle z farą związany. Kronikarz/Nauczyciel niechybnie podałby z nazwy miejsce inne gdyby różniło się od wskazanego. – P.M.), który w Sławniowicach (Miejscowości leżącej nieopodal dzisiejszych na południe od miasta Nysy- P.M.) zakupił tutejszy wikary ksiądz Sladeczek.”

Warto nadmienić i to, że w maju tego roku, trzy miesiące po śmierci proboszcza Gebauera, zatem za sprawą ks. Sladeczka, zainstalowano na kościelnej wieży zegar, który „dział tam już od trzech lat” ale ze względu na to że, „nie nadawał się do użytku” „zegarmistrz musiał go zabrać”. 

Gdy przyjrzymy się naszym przydrożnym krzyżom znajdziemy inne, które zainstalowano w tamtym czasie na gruncie ówczesnej parafii Langendorf/Wielowieś za sprawą ks. Sladeczka. Kronikarz (Był nim wieloletni nauczyciel wielowiejskiej szkoły Anton Zimmermann: był tutejszym nauczycielem od 13 maja 1836 do dnia śmierci 13 sierpnia 1876 roku, nie doczekawszy emerytury , która miała nastąpić z dniem 1 października … tego roku!  „Na osobiste życzenie został on pochowany pod jesionem płaczącym, rosnącym po południowej stronie kościoła. Niech spoczywa w pokoju !” Informację o śmierci zasłużonego nauczyciela i kronikarza zanotował we wskazanej Kronice jego następca nauczyciel Pius Bartelt, który przybył tutaj z Kotulina a wywodził się z miejscowości Biała, z tej samej z której - według niektórych znawców przybył na naszą ziemię pierwszy przedstawiciel Narodu Wybranego Jonatan Bloch) odnotował: „poza tym w 1876 roku zostały usunięte stare drewniane krzyże i ustawione nowe z marmuru, które wikary ksiądz Sladeczek poświęcił w drugi dzień Zielonych Świąt; również w 1877 roku został postawiony krzyż w Czarkowie, a w 1878 roku w Świniowicach.” (Warto nadmienić, iż to nie wszystko gdy chodzi o zasługi ks. wikarego Sladeczka bowiem krzyż znajdujący się na obecnej ulicy Gliwickiej nosi również wykutą datę 1875, tę samą datą wykuto na krzyżach na ulicy Młyńskiej i Kościelnej. Krzyż posadowiony  niemal u wlotu na ulicę Wolną nosi datę 1877.).

Jak odnotował w Kronice nauczyciel P. Bartelt: „był tu (mowa o ks. Sladeczku-P.M.) do 24 września 1883 roku. Sladeczek musiał opuścić Wielowieś, ponieważ „od 21 czerwca 1882 roku do 24 września [1883 roku] z powodu choroby nie mógł sprawować żadnej funkcji kościelnej. Dlatego najdostojniejszy Książęco-Metropolitalny Urząd Wikariusza Generalnego we Wrocławiu mianował wikarego księdza Josepha Grossa z Wiśnicz tymczasowym proboszczem w Wielowsi. Był on tu duszpasterzem przez rok i trzy miesiące. Zmarł 13 stycznia 1885 roku po dwunastodniowej obłożnej chorobie na paraliż płuc w 37. roku życia.” (Tablicę nagrobną poświęconą ks. Grossowi znajdziemy w murze okołokościelnym idąc w kierunku niegdysiejszego Klasztoru Sióstr Elżbietanek, po prawej stronie – P.M.)



 

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx.

Opracowano na podstawie:

  1. Schul und Gemeinde chronik der Parochie Langendorf. Szkolna i gminna kronika parafii Wielowieś, Przedsłowie i wprowadzenie Ks. prof. Dr. Hab. Jerzy Myszor. Transliteracja, przekład, przypisy Paweł Pachciarek, ss. 38., 41., 49., 53., 246., Gminny Ośrodek Kultury, Wielowieś 2023.

  2. Tablica z informacją o historii parafii Wielowieś zawieszona na murze wielowiejskiej fary; nota dotycząca proboszczów parafii autorstwa ks. śp. Marcina Gruszki.

  3. Encyklopedia szkolna. Historia, Kraków 2004,  s. 350.

  4. Władysław Czapliński, Adam Galos, Wacław Korta, Historia Niemiec, Wrocław 1981, m.in. ss. 606-607, 832.

  5. Piotr Mika, Rozważania o historii gminy Wielowieś, Gminny Ośrodek Kultury w Wielowsi, Wielowieś 2021, m.in.: s. 164-167., 483., 522-536, 567., 568.

 

Skrót  P.M.- Piotr Mika